Gry paragrafowe, nazywane też grami książkowymi (w literaturze angielskiej często określane jako gamebooki), łączą tradycyjną książkę z interaktywną rozgrywką. Zamiast liniowej fabuły czytelnik co kilka akapitów staje przed wyborem: iść w lewo czy w prawo, zaufać nieznajomemu czy uciekać, otworzyć drzwi czy je ominąć. Każda decyzja odsyła do innego paragrafu, zmienia bieg historii i prowadzi do zupełnie różnych zakończeń – od spektakularnego sukcesu po szybką porażkę. Dzięki temu lektura zmienia się w angażującą przygodę, a ten sam tytuł można „przechodzić” wiele razy, odkrywając nowe ścieżki fabuły. Co ważne, współczesne gry paragrafowe bardzo często występują w formie e-booków (EPUB, MOBI, PDF), więc świetnie sprawdzają się na czytnikach z ekranem E Ink. W dalszej części artykułu pojawi się kilka przykładów klasycznych gier książkowych oraz przegląd darmowych polskich wydań – w tym tych udostępnianych przez magazyn „Masz Wybór”.
Jak działają gry paragrafowe?
W klasycznej książce czytamy od pierwszej do ostatniej strony. W grze paragrafowej (grze książkowej, paragrafówce) tekst podzielony jest na krótkie fragmenty–paragrafy, ponumerowane i połączone decyzjami czytelnika. Na końcu wielu z nich pojawia się wybór, np. „Jeśli otwierasz skrzynię, przejdź do paragrafu 57. Jeśli ją omijasz, przejdź do paragrafu 132”. Zamiast sztywnej fabuły powstaje rozgałęziająca się sieć możliwych historii: można zginąć po kilku ruchach, dotrzeć do „dobrego” zakończenia albo odkrywać kolejne ścieżki przy kolejnych podejściach. W efekcie czytanie przypomina grę – zapisujemy stan bohatera, wracamy do wcześniejszych decyzji, sprawdzamy „co by było, gdyby…”, a ta sama książka potrafi bawić wielokrotnie.
Klasyczne gry paragrafowe – od czego się to zaczęło?
Gry paragrafowe pojawiły się na dobre w latach 80. jako książki, w których czytelnik naprawdę miał coś do powiedzenia. Na Zachodzie ogromną popularność zdobyły serie Fighting Fantasy Steve’a Jacksona i Iana Livingstone’a czy cykl Lone Wolf (Samotny Wilk) Joe Devera – pełne lochów, potworów, rzutów kostką i ryzyka śmierci na co drugim rogu. W Polsce wielu czytelników pamięta z kolei paragrafowe „Wehikuły Czasu”, „Dreszcz” Jacka Ciesielskiego czy różne eksperymenty publikowane w prasie młodzieżowej. Dziś klasyczne gry książkowe przeżywają mały renesans: obok wznowień starych tytułów pojawiają się nowe, bardziej literackie albo eksperymentalne historie, które bawią się formą i wychodzą poza schemat „bohaterskiej wyprawy po skarb”.
Jak działa gra paragrafowa w praktyce?
Typowa gra paragrafowa wygląda na pierwszy rzut oka jak zwykła książka, ale tekst jest podzielony na ponumerowane fragmenty – paragrafy. Zaczynasz od pierwszego, czytasz scenę, a na końcu dostajesz wybór: „Jeśli otwierasz drzwi – przejdź do paragrafu 27. Jeśli uciekasz korytarzem – idź do 54”. Klikasz lub przewracasz strony do wskazanego numeru i historia toczy się dalej według Twojej decyzji. W wielu grach książkowych pojawiają się też proste zasady: prowadzisz kartę postaci, zaznaczasz zdobyte przedmioty, czasem rzucasz kostką, żeby sprawdzić wynik walki czy testu szczęścia. Inne tytuły rezygnują z mechaniki i stawiają wyłącznie na fabułę – wtedy to bardziej interaktywne opowiadanie niż „pełnoprawna gra”, ale nadal o przebiegu historii decydują Twoje wybory.
