Logika dla prawników - Andrzej Malinowski

Logika dla prawników

Andrzej Malinowski

57,00 zł

Dostępne formaty plików: PDF

Wydawnictwo Wolters Kluwer
ISBN 978-83-8223-415-2
Data wydania wrzesień 2020
Język: Polski
Liczba stron: 330
Rozmiar pliku: 15,7 MB
Zabezpieczenie: Znak wodny
57,00 zł

Dostępne formaty plików: PDF

Opis

Logika dla prawników to opracowanie prezentujące zasady poprawnego myślenia oraz poprawnego rozumienia, stosowania i formułowania tekstów aktów prawnych. Książka zawiera obszerny wykład logiki, wzbogacony wieloma przykładami zastosowań z dziedziny prawa. Oprócz tradycyjnie przedstawianego w tego typu publikacjach wyboru tematyki logicznej – z zakresu semiotyki, logiki formalnej, ogólnej metodologii nauk – omówiono problemy interpretacji wypowiedzi modalnych, a także zastosowania logiki w procesie tworzenia, stosowania i wykładni prawa.

Podręcznik uzupełnia zestaw pytań testowych, który pozwala na sprawdzenie zdobytych wiadomości. Przy każdym pytaniu zamieszczono numer boczny kierujący do fragmentu tekstu zawierającego podstawę teoretyczną do udzielenia poprawnej odpowiedzi.

Adresaci:
Publikacja jest przeznaczona przede wszystkim dla studentów prawa, znajdzie też zastosowanie w pracy praktyka prawa oraz reprezentanta prawniczych dyscyplin szczegółowych.

Spis treści

ROZDZIAŁ I. Zagadnienia wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . .  . . . . . . . . . . . . . . . . 9

ROZDZIAŁ II. Znak, język, kategorie syntaktyczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22

1. Znak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22

2. Pojęcie języka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25

3. Kategorie syntaktyczne . . . . . . . . . . . . . . . .  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30

ROZDZIAŁ III. Nazwa, podziały nazw i stosunki zakresowe . . . . . . . . . . . . . . . . . 40

1. Nazwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  . . . . . . . . . . . . . . . . 40

2. Podziały nazw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  . . . . . . . . . . . . . . . 42

Nazwy proste i złożone . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42

Nazwy indywidualne i generalne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42

Nazwy ogólne, jednostkowe i puste . . . . . . . . . . . . . . . . .  . . . . . . . . . 44

Nazwy konkretne i abstrakcyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46

3. Treść nazwy . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . 47

4. Zakres nazwy . . . . . . . . . . . . . . . .  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50

5. Terminy języka prawnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53

6. Stosunki zakresowe nazw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55

ROZDZIAŁ IV. Defi nicje . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . 58

1. Pojęcie defi nicji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59

2. Rodzaje defi nicji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59

Defi nicje nominalne i realne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59

Defi nicje sprawozdawcze i projektujące . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 61

Defi nicje równościowe i nierównościowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62

3. Błędy w defi niowaniu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66

4. Defi nicje w prawie . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . 68

ROZDZIAŁ V. Rachunek zdań . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . 71

1. Funkcja zdaniowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71

2. Funktory nieprawdziwościowe i prawdziwościowe . . . . . . . . . . . . . .  . . . . . . . 73

3. Funktory prawdziwościowe jednoargumentowe . . . . . . . . . . . . .  . . . . . . 74

Asercja . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . 74

Negacja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  . . . . . . . . . . . . . . . . . . 75

6 Spis treści

4. Funktory prawdziwościowe dwuargumentowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 76

Koniunkcja . . . . . . . . . . . .  . . . . . . . . . . . . . . . 76

Związki alternatywy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78

Alternatywa zwykła . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 79

Alternatywa rozłączna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 79

Dysjunkcja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . 80

Binegacja . . . . . . . . . . . . . . .  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 81

Implikacja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 82

Równoważność . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 84

5. Funktory prawdziwościowe trój- i więcejargumentowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85

6. Funkcja logiczna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 86

7. Metody badania funkcji logicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 88

Metoda sprawdzań zero-jedynkowych . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . 88

Metoda oparta na dowodzeniu niewprost . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . 89

Metoda dowodów założeniowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 92

Istota rachunków aksjomatycznych . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . 96

8. Prawa logiczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100

ROZDZIAŁ VI. Elementy rachunku predykatów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 108

1. Podstawowe pojęcia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 108

2. Rachunek predykatów . . . . . . . . . . . . . . . . . .  . . . . . . . . . . . 112

3. Wyrażenia języka naturalnego i ich odpowiedniki w postaci formuł rachunku

predykatów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  . . . . . . . . . . . . 114

4. Niektóre prawa rachunku predykatów . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . 117

ROZDZIAŁ VII. Teoria nazw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 121

1. Ogólna charakterystyka zdań kategorycznych . . . . . . . . . . . . .. . . . 121

2. Zdania kategoryczne poprzedzone słowem „tylko” . . . . . . . . . .  . . . . . . . 124

3. Zależności między zdaniami kategorycznymi . . . . . . . . . . . . .  . . . . . . 125

4. Przekształcenia zdań kategorycznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 129

Konwersja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 129

Obwersja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 130

Kontrapozycja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 131

Inwersja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 132

5. Sylogizm kategoryczny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 133

6. Figury sylogistyczne . . . . . . . . . . . . . . . . .  . . . . . . . . . . . . . 134

7. Zasady poprawności trybu sylogistycznego . . . . . . . . . . .  . . . . . . . . 137

8. Błąd formalny i materialny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 144

ROZDZIAŁ VIII. Elementy teorii relacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 146

1. Podstawowe pojęcia teorii relacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 146

2. Elementy relacji. Konwers relacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 146

3. Stosunki między dziedziną a przeciwdziedziną relacji . . . . . . . . . . . . .  . . . . 148

4. Przyporządkowania w relacjach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 149

5. Cechy relacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151

Symetryczność . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151

Zwrotność . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 152

Spis treści 7

Tranzytywność . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  . . . . . . . . . . . . . . 153

Spójność . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  . . . . . . . . . . . . . . . . . . 154

6. Relacje szczególnego typu: relacja porządkująca, relacja równościowa . . . . . . . . 155

Relacja porządkująca . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . 155

Relacja równościowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . 156

7. Stosunki zakresowe jako relacje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 156

8. Relacje pomiędzy argumentami funktorów prawdziwościowych . . . . . . . . . . . . . 158

9. Podział logiczny i klasyfi kacja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 161

10. Partycja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  . . . . . . . . . 166

11. Typologia . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . 167

ROZDZIAŁ IX. Uzasadnianie twierdzeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . 169

1. Uzasadnianie bezpośrednie i pośrednie . . . . . . . . . . .  . . . . . . . 169

2. Implikacja, wynikanie, wnioskowanie . . . . . . . . . . . . . . . . .  . . . . . . . . 173

Implikacja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . 173

Wynikanie . . . . . . . . . . . . . .  . . . . . . . . . . . . . . . 174

Wnioskowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 176

3. Podział wnioskowań . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 180

4. Wnioskowania niezawodne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 181

Wnioskowania dedukcyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 181

Indukcja enumeracyjna zupełna . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  . . . . . . . . . 183

Sprawdzanie negatywne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 184

5. Wnioskowania zawodne . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . 185

Tłumaczenie . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . 185

Sprawdzanie pozytywne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 186

Indukcja enumeracyjna niezupełna . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . 187

Wnioskowanie statystyczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  . . . . . . . . . . . . 188

Wnioskowanie przez analogię . . . . . .. . . . . . . . . . . . 190

Indukcja eliminacyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 195

6. Inne podziały wnioskowań . . . .  . . . . . . . . . . . . . . . . . . 199

7. Błędy we wnioskowaniach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 200

ROZDZIAŁ X. Przekazywanie myśli . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 204

1. Pytania i odpowiedzi . . . . . . . . . .  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 204

2. Perswazja i dyskusja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 209

3. Błędy w przekazywaniu myśli . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 212

ROZDZIAŁ XI. Wypowiedzi oceniające, normatywne i modalne . . . . . . . . . . . . . 215

1. Wypowiedzi oceniające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 215

2. Normy postępowania . . . . . . . . . . . . .  . . . . . . . . . . . . 218

3. Wypowiedzi modalne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 222

4. Interpretacja logiczna wypowiedzi modalnych . . . . . . . . . . . . . . . . 225

5. Interpretacja tetyczna wypowiedzi modalnych . . . . . . .  . . . . . . . . . 228

ROZDZIAŁ XII. Logika w procesie tworzenia i stosowania prawa . . . . . . . . . . . . 236

1. Proces tworzenia prawa . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . 236

2. Technika prawodawcza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 239

8 Spis treści

3. Struktura procesu stosowania prawa . . . . . . . . . . . . . .  . . . . . . . . . . . . 245

4. Ustalenia dotyczące faktów i dotyczące norm . . . . . . . . . . . . .  . . . . . . . 248

5. Subsumpcja i podjęcie decyzji . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . 251

6. Luzy w procesie stosowania prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 252

ROZDZIAŁ XIII. Logika w wykładni prawa i wnioskowania prawnicze . . . . . . . 254

1. Istota wykładni . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 254

2. Teorie wykładni prawa . . . . . . . .. . . . . . . . . . . 256

3. Dyrektywy wykładni . . . . . . . . . . . . . . . . . .  . . . . . . . . . . . 257

4. Niezgodności norm i reguły kolizyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 260

5. Wnioskowania prawnicze . . . . . . . . . . .  . . . . . . . . . . . . . . 264

Instrumentalne wynikanie norm z norm . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 264

Argumentum a simili . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . 266

Argumentum a contrario . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 268

Argumentum a fortiori . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 270

Aneks. Zbiór pytań kontrolnych . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . 272

Indeks rzeczowy . . . . . . . . . . . . . . . .  . . . . . . . . . . . . . 321

Korzystamy z plików cookies w celu sprawnej realizacji usług i poprawnego działania strony.
Możesz określić sposób przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce. Więcej informacji znajdziesz tutaj »