Ciało i polityczność. Koncepcja cielesności w filozofii Michela Foucaulta - Wojciech Mackiewicz

Ciało i polityczność. Koncepcja cielesności w filozofii Michela Foucaulta

Wojciech Mackiewicz

20,00 zł

Dostępne formaty plików: PDF

Wydawnictwo Universitas
ISBN 97883-242-3315-1
Data wydania 1 stycznia 2018
Język: Polski
Liczba stron: 564
Rozmiar pliku: 3,5 MB
Zabezpieczenie: Znak wodny
20,00 zł

Dostępne formaty plików: PDF

Opis

Ciało i filozofia nie są biegunami zbytnio odległymi od siebie, ciało i polityka w niebezpieczny sposób mogą okazać się niemal jednym i tym samym. W czasach „płynnej nowoczesności” ciało jawi się jako byt paradoksalny: stanowi zarazem źródłocel zabiegów politycznych. Ciało jako źródło to energia spożytkowana na pracę, natomiast ciało jako cel to matryca, na której zapisują się wypracowane zmiany. Być może zatem powinniśmy uciąć wszelkie spory i wraz z Michelem de Certeau połączyć przeciwległe bieguny w jedno „ciało-władzę”? Kaźń Damiensa dokonuje się wciąż na nowo zgodnie z wyrażonym przez Foucaulta przesłaniem: „nie istnieje prawo, które by się nie zapisywało na ciele. […] Jest ono grawerowane na pergaminie wykonanym ze skóry swych podmiotów. Wyraża się w formie korpusu praw. Prawo czyni z ciała swą księgę”. […]

Ciało jako projekt filozoficzny w szczególny sposób musi pozostawać dziełem otwartym. Można, a nawet trzeba je badać, klasyfikować, nazywać i teoretycznie przekształcać, z tym jednak zastrzeżeniem, że po ukończonej pracy nie może ono w żadnym wypadku przypominać otwartego trupa, roz-czytanej księgi czy roz-pisanego zadania. Nie jest to bowiem ani możliwe, ani konieczne. Ponowoczesne użycia ciała stwarzają doskonałą okazję do rzeczywistego i pełnego otwarcia na nową estetykę, którą my, współcześni, moglibyśmy przyjąć jako niepowtarzalną okazję do suwerennego wykreowania samych siebie. Nawet jeśli, mimo wszystko, akt ten zostanie przez innych pojęty jako gra polityczna, to niechaj i tak pozostanie. Wszak zdecydowanie lepsze to niż człowiek odcieleśniony, wyzuty z wstydliwej fizjologii i zastygły w „mądrych księgach”.

 

Spis treści

PODZIĘKOWANIA
WPROWADZENIE
TEORIA I KRYTYKA:
ODEJŚCIE OD FILOZOFII SPEKULATYWNEJ
1. Dialektyka jako antropologia: Alexandre Kojève czyta Hegla
1.1. Metoda dialektyczna oraz dialektyka Pana i Niewolnika
1.2. Samowiedza
Podsumowanie: pożądanie jako negacja
2. Filozofia jako metodologia historii: Gaston Bachelard czyta Bergsona
3. Ideologia i przemoc: Louis Althusser czyta Marksa
3.1. Sprzeciw wobec Hegla
3.2. Od materializmu historycznego do materializmu dialektycznego
3.3. Ideologia i aparaty ideologiczne
3.4. Nauka
3.5. Humanizm
3.6. Strukturalny charakter marksizmu
Podsumowanie: ideologia i interpelacja
4. „Ja” to coś Innego: Jacques Lacan czyta Freuda
4.1. Język
4.2. Podmiot i nieświadome
4.3. Psychoanalityczne „nie”
4.4. Węzeł boromejski: Realne – Wyobrażeniowe – Symboliczne
4.5. „Podmiot” wobec „Ja”
4.6. Stadium lustra
4.7. Inne
Podsumowanie: ciało i nieświadome
5. Szaleństwo i przypadkowość: Michel Foucault czyta Nietzschego
5.1. Afirmacja szaleństwa i krytyka racjonalności
5.2. Śmierć Boga i kres Człowieka
5.3. Genealogia
5.4. Estetyka istnienia
5.5. Krytyka (nowoczesnego) państwa
6. Życie i normy: Georges Canguilhem
6.1. Historia nauki
6.2. Patologia
6.3. Norma
6.4. Filozofia
6.5. Polityka
Podsumowanie: biologia jako filozofia życia
7. Czy istnieje metoda strukturalna?
7.1. Lingwistyka
7.2. Etnologia i antropologia kulturowa
7.3. Struktura
7.4. Nowy dualizm języka
7.5. Struktura i filozofia
7.6. Czy istnieje autor?
7.7. Nowy model przyczynowości
8. Strukturalizm i ciało
CIAŁO I PRAKTYKA:
KU AKTUALNOŚCI ISTNIENIA
Rozdział I. Wiedza i teoria: ciało nieznane
1. „Nieobecność dzieła” i moralność
1.1. Narrenschiff (Statek szaleńców)
1.2. Szpital dla wariatów
1.3. Wielkie Zamknięcie
1.3.1. Warunki internowania
1.3.2. Szaleństwo i moralność
1.3.3. Szaleństwo i nieobecność ciała
1.4. Spojrzenie medyczne XIX wieku
1.5. Psychiatria i dyskurs prawdy
Podsumowanie: ciało i dystans
2. Kliniczne doświadczanie ciała
2.1. Pojęcie „narzędzia klinicznego”
2.2. Archeologia „narzędzia klinicznego”
2.2.1. Szpital
2.2.2. Klinika i nowa polityka zdrowia
2.2.3. Klinika na „progu nowoczesności”
2.3. „Urządzenie kliniczne” i cielesność
2.3.1. Ciało anonimowe
2.3.2. Objaw chorobowy i jego przedstawienie: układ współczulny
2.3.3. Kliniczne odczytania śmierci
2.3.4. Pedagogika spojrzenia i „widzialność” ciała
2.3.5. Badania na poziomie tkanek: nowa klinika Bichata
2.3.6. Ciało trójwymiarowe: dotyk i słuch w służbie kliniki
2.4. Krytyka metody anatomii patologicznej
Podsumowanie: ciało i obserwacja
3. Heterotopologie ciała i historii
3.1. Ciało i dusza jako „dublet empiryczno-transcendentalny”
3.1.1. Oddzielenie słów i rzeczy
3.1.2. Odkrywanie prawdy o człowieku
3.1.3. Ciało i cielesność
3.2. Ciało utopijne
3.2.1. Heterotopia przestrzeni
3.2.2. Heterotopia ciała
3.2.3. Ciało i sens
3.3. Historia wpisana w ciało: genealogia i „ciało-niemiejsce”
3.3.1. Wycofanie źródłowości historii
3.3.2. Genealogia i konflikt
3.3.3. „Ciało-niemiejsce”
3.3.4. Ciało i praktyki
Rozdział II . Władza i praktyka: ciało posłuszne
1. „Urządzenie” ciała seksualnego
1.1. „Wola wiedzy” jako „urządzenie” (le dispositif)
1.2. Seksualność i ciało
1.2.1. Pragnienie 1.3. „Dyskursywizacja” seksu: nakaz mówienia i strategia
represji
1.3.1. Społeczeństwa zeznające
1.3.2. Ars erotica i scientia sexualis
1.4. Rodzina jako „urządzenie” polityczne
1.5. „Technologia cielesności”
1.6. „Zespoły strategiczne”
1.6.1. Histeryzacja ciała kobiety
1.6.2. Pedagogizacja seksu dzieci
1.6.3. Socjalizacja zachowań prokreacyjnych
1.6.4. Psychiatryzacja przyjemności perwersyjnych
1.7. Od strategii represji ciała do teorii populacji
1.8. Seksualność dziecka
1.9. Ciało i wolność
1.10. Człowiek zestrojony ze swą naturą: spektakl Sadyczny
1.11. Psychoanaliza i seksualność
Podsumowanie: seksualność jako granica
2. Od kary cielesnej do dyscypliny
2.1. Spektakl i ujawnianie prawdy zbrodni: anatomia polityczna
2.2. Nowa struktura władzy
2.3. Polityczna plastyczność ciała
2.4. Kara i dyscyplina: ekonomia polityczna
2.5. Architektura i ciało osadzone: Panoptykon
Podsumowanie: kapilarne ciało władzy
3. Ciało mnogie, ciało wielogłowe: biopolityka populacji
3.1. Biopolityka i biowładza
3.2. Seksualność i polityka racjonalizacji
3.3. Populacja i polityka zdrowia
3.4. Rasa i „nowoczesny rasizm”
3.5. „Anatomopolityczna władza nad ciałem” i biopolityka populacji
3.6. Technologia bezpieczeństwa
Podsumowanie: „produkcja” ciała społecznego
4. Nowa mechanika piętnowania
4.1. Intymna prawda choroby: ciało histeryczne
4.1.1. Histeria jako nieobecność choroby
4.1.2. Histeria i symulacja
4.2. Hermafrodytyzm i polowanie na tożsamość
4.2.1. „Norma” i formy monstrualności
4.2.2. Pamiętniki Herkuliny Barbin
4.2.3. W poszukiwaniu nowej definicji seksualności
4.3. Ciało w dyskursie emancypacyjnym mniejszości seksualnych
4.3.1. Moralność grecka
4.3.2. Prawa mniejszości seksualnych
Podsumowanie: szczelina w fałdzie ciała
Rozdział III. Prawda i istnienie: ciało etyczne
1. „Człowiek pragnień” i „estetyka istnienia”
1.1. „Człowiek pragnień”
1.2. Hermeneutyka pragnienia i praktyka podmiotowości pragnienia
1.3. Co to jest moralność?
1.4. „Zabiegi koło siebie”
1.5. Ciało i agora: przyjemności łoża
1.5.1. Relacja seksualna: aphrodisia
1.5.2. Aktywność seksualna: chresis
1.5.3. Doskonalenie się: enkreteia
1.5.4. Wstrzemięźliwość: sophrosyne
1.6. Ciało i zdrowie: przyjemności stołu
1.7. Ciało i wspólnota: przyjemność zakazana
1.8. Grecka „estetyka istnienia”
1.9. Pochwała pederastii
Podsumowanie: ciało nauczycielem duszy
2. Antykrólowie nędzy i uniżenia: ciała cyniczne
2.1. Logos i bios prawdy
2.2. Radykalna skromność
2.3. Ciało cyniczne
2.3.1. Ciało dalekie
2.3.2. Ciało bliskie
2.3.3. Ciało prawdy
2.4. Cynicka „estetyka istnienia”
2.5. Cynizm lekarstwem ludzkości
Podsumowanie: estetyczne ciało psa
3. Państwo w skali mikro: ciało i „technologie Siebie”
3.1. Analiza snów i podmiotowość seksualna
3.2. Stoicyzm i kultura Siebie
3.3. Starożytne stadło
3.4. Ciało w późnej starożytności
3.5. Seksualność pierwszych chrześcijan
3.6. Zmierzch pederastii
3.7. Nowa erotyka
Podsumowanie: „troska o siebie” jako troska o innych
4. „Pikujące spojrzenie” na ciało i duszę
4.1. Epimeleia heautou
4.2. Odkrycie Siebie i postawa skromności: Alkibiades
4.3. Askesis i gnothi seauton
4.4. Powstrzymywanie ciała według Muzoniusza Rufusa i Plutarcha z Cheronei
4.5. Prawda Siebie i kultura Siebie
Podsumowanie: ciało jako próba
5. Mikrokosmos samotności: asceza wczesnochrześcijańska
5.1. Radykalna separacja ciała organicznego (le corps) i ciała materialnego (la chair): Jan Kasjan
5.1.1. Kasjanowa „technologia Siebie”
5.1.2. Ciało (le corps) i cielistość (la chair)
5.1.3. Etapy dochodzenia do czystości ciała
5.1.4. Dialektyka woli i nie-woli: polucja jako „weryfikator prawdy”
5.2. Ciało zbuntowane wobec Boga i duszy: Aureliusz Augustyn
5.2.1. Etyka prawdy
Podsumowanie: ciało oddane Bogu
6. Średniowieczne wyznanie pragnienia i przyjemności: teatralizacja opętania i ciało konwulsyjne
6.1. Władza pastoralna i praktyka wyznania
6.1.1. „Technologia wyznania”
6.1.2. Tropienie pragnienia i przyjemności
6.1.3. Pedagogizacja grzechu nieczystości
6.2. Teatralizacja opętania
6.2.1. Konwulsyjne ciało czarownicy
6.2.2. Strategie antykonwulsyjne
Podsumowanie: widzialność i wyznanie grzechu
ZAKOŃCZENIE
1. Ciało-władza
2. Aporie koncepcji cielesności Foucaulta
3. Rozwinięcia
3.1. Ciało w obozie Giorgia Agambena
3.2. Biopolityka jako imperium: Michael Hardt i Antonio Negri
3.3. Anty-Edypalne ciało schizofreniczne Gilles’a Deleuze’a i Félixa Guattariego
3.4. Sprzeciw feministyczno-emancypacyjny Judith Butler
3.5. Społeczeństwo somatyczne Bryana Turnera
POSTSCRIPTUM
BIBLIOGRAFIA
INDEKS NAZWISK
Korzystamy z plików cookies w celu sprawnej realizacji usług i poprawnego działania strony.
Możesz określić sposób przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce. Więcej informacji znajdziesz tutaj »